• metchampagne.nl

Een belletje met Lars Daniëls MV

Lars Daniëls MV studeerde Franse taal- en letterkunde, maar kon de verleidingen van de horeca niet weerstaan. Zijn liefde voor wijn ontwikkelde zich snel en in 2007 slaagde hij voor het examen Magister Vini (MV), het hoogste wijnexamen in de Nederlandse taal. Lars is sinds 2011 redactielid van Perswijn, hét magazine voor wijnprofessionals en wijnliefhebbers. In 2012 besloot hij dat hij zijn wijnkennis wilde overbrengen; hij is lid van de examencommissie van wijnopleiding niveau SDEN 4, geeft les aan de Wijnacademie en is inhoudelijk verantwoordelijk voor het begeleidingstraject Magister Vini. Hij verzorgt regelmatig presentaties over uiteenlopende wijn gerelateerde onderwerpen.

Aangezien Lars tevens een groot liefhebber is van goede champagnes, doet metchampagne.nl graag een belletje met wijndeskundige pur sang Lars Daniëls.

Lars Daniëls, foto: Jamie Goode


Wijnprofessionals en wijnliefhebbers in Nederland kennen je als redacteur van Perswijn en als docent en begeleider van het Magister Vini-traject op de Wijnacademie. In beide functies zet je jouw brede wijnkennis op allerlei manieren in. Wellicht is het niet bij iedereen bekend dat je ook een groot liefhebber bent van mooie champagnes. Hoe is jouw liefde voor zowel de wijn als de Champagnestreek ontstaan?

Mijn liefde voor en interesse in wijn begon eigenlijk al eind jaren '80, toen ik een paar jaar een Frans vriendinnetje had, bij wie ik ook thuiskwam. Daar was wijn alledaags. Ook mijn ouders dronken wel graag wijn, vooral die uit de Elzas, omdat mijn vader daar als bioloog vaak kwam. Het ging echt los toen ik in de jaren '90 in de Utrechtse horeca werkte. Ik leerde bijvoorbeeld grote Bourgognes en Rhônes kennen, ook door reizen. Duitse wijn kwam later pas. En eerlijk gezegd ook champagne. Ik heb champagne een tijdje onderschat, wellicht door een combinatie van slechte voorbeelden proeven en doordat er destijds nog weinig focus was op terroir in Champagne. En dat laatste vind ik heel belangrijk voor een wijnstreek. In goede wijn moet je kunnen proeven waar hij vandaan komt, niet alleen hoe die is gemaakt. Champagne was voor mij een succesvol merk, maar nog niet de spannende wijn die hij nu is. Ik denk dat ik pas zo’n 15 jaar geleden, met de toenemende populariteit van grower champagnes, ging ontdekken hoe bijzonder champagne kan zijn.


Wat zijn volgens jou de belangrijkste ontwikkelingen in de Champagnestreek geweest in de afgelopen jaren?

Er is meer aandacht gekomen voor specifiekere herkomst, voor de wijngaarden, voor klimaat en bodem, voor een zekere terroirexpressie in champagnes. Dat was heel belangrijk, want dat maakt wijn zo bijzonder. Daarnaast blijft het maken van champagne zich ontwikkelen en perfectioneren, enerzijds door de wetenschap (zie de rol van de Universiteit van Reims en het Institut Œnologique de Champagne), anderzijds door experimenteren van producenten. De kennis van de gisting en rijping sur lie is enorm toegenomen, maar ook de diversiteit van vinificatie en opvoeding is groter dan ooit. Rijping van basiswijnen, de assemblages, de reservewijnen etc. Voor terroirexpressie is het goed dat dosages omlaag zijn gegaan. Maar champagne hoeft van mij zeker geen brut nature te zijn; voor iedere champagne is er een passende dosage.


Je houdt van terroirwijnen, omdat deze ‘op de beste manier de natuurlijke en culturele herkomst in zich dragen. Dat soort wijnen maakt van wijn drinken pure beleving’. Wat maakt het terroir in de Champagne echt onderscheidend ten opzichte van andere streken waar mousserende wijnen op traditionele wijze (dus op dezelfde manier als champagne) worden geproduceerd?

Allereerst de geografische ligging van het gebied –eigenlijk de liggingen van de diverse subgebieden binnen Champagne– en de klimatologische omstandigheden. Champagne is nog steeds een koel wijnbouwgebied, met temperaturen die goed zijn voor chardonnay, pinot noir en meunier als basis voor hoogwaardige mousserende wijn. Zeker in vergelijking met andere bekende gebieden waar men voor vergelijkbare wijnen met dezelfde druivenrassen werkt. Uiteraard is ook voor Champagne de klimaatverandering een issue, maar ik denk dat men daar nog decennia mee zal kunnen omgaan.

Ten tweede: de geologie en de bodems, vooral van het grootste deel van het Montagne de Reims en van de Côte des Blancs, met hun krijtgesteente. Dat geeft –in combinatie met het lokale klimaat– op een of andere manier toch geweldig levendige en potentieel hoog verfijnde wijnen. Ook de Kimmerigdebodems van de Aube hebben zich uiteraard al eeuwen bewezen als heel goede bodems voor wijnbouw.

Maar terroir is méér dan natuur, want wijn is geen natuurproduct, maar een cultuurproduct. En dat is zeker zo belangrijk voor de kwaliteit van champagne. Al eeuwen concentreert men zich in feite op de productie van één type wijn: mousserende wijn volgens de méthode traditionnelle. Die focus, van wijngaard tot en met marketing, heeft een bijna perfect product opgeleverd.

Bij Louis Roederer, foto: Lars Daniëls


Je hebt in al die jaren ongetwijfeld veel champagnehuizen en -producenten bezocht. Welk champagnehuis en welke producent hebben de meeste indruk op je gemaakt en waarom?

Eerlijk gezegd valt het wel mee hoeveel champagneproducenten ik echt heb bezocht. Maar dan nog is dit altijd zo’n lastige vraag… Want er zijn zo veel goede producenten, groot en klein. Ik heb enorme bewondering voor Roederer en Bollinger, om maar eens twee grote namen te noemen. Maar ook bijvoorbeeld voor Jacques Lassaigne in Montgueux en Fleury in Courteron (Côte des Bar). Degene waarvan ik het meest heb geleerd, is echter zonder meer Pascal Agrapart uit Avize (Côte des Blancs). Zijn visie op wijngaarden, op de échelle des crus en op prijzen van druiven, op terroirexpressie in Champagne, op het gebruik van tailles, over de prijzen van champagne etc.; het is allemaal doordacht en bijzonder boeiend. En zijn champagnes zijn groots.


COVID-19 en alle restricties die hiermee samenhangen hebben een enorme impact op de wereldwijde economie en daarmee ook op o.a. de verkoop van champagne. Zie je hierdoor bepaalde veranderingen optreden binnen de sector en wat zijn volgens jou mogelijke consequenties hiervan?

Eigenlijk ben ik voor een goede mening daarover te weinig ingevoerd in het gebied. Ieder gebied heeft zo zijn uitdagingen en problemen in deze tijd en gevoelsmatig andere gebieden en landen nog meer dan Champagne.


Eén van de grote uitdagingen in de Champagnestreek is klimaatverandering. Welke duurzame ontwikkelingen zie je?

Uiteraard praat je er vaak over met producenten. Gek genoeg vinden die het vaak allemaal wel meevallen en zien het zelfs nog als voordeel, terwijl de feiten niet liegen. Een paar jaar geleden zei Pascal Agrapart nog tegen mij: 'We kunnen niet ontkennen dat de oogstdata nu gemiddeld tientallen dagen eerder vallen dan 30 jaar terug. Maar dat zie ik als een voordeel, want indien de druiven in oktober nog niet rijp zijn, worden ze nooit meer rijp. Zijn ze in september nog niet klaar, kan het nog verbeteren.' Maar duidelijk is dat de afgelopen jaren zo warm en droog waren, dat de oogstdata nóg verder naar voren zijn verschoven. Je kunt nog steeds op minder dan 11% alcohol oogsten, maar hoe zijn de zuren? Warme nachten voor de oogst zijn niet goed. Een manier die meer en meer gevolg krijgt, is aanpassing van wijngaardbeheer, met meer biologisch werken. Niet alleen bij kleine producenten, ook grote huizen zijn ‘om’. Ook zie je minder malo, om meer frisheid te bewaren, en minder dosage, omdat de druiven op zich rijper zijn, de zuren wat minder en de wijnen dus minder suiker nodig hebben voor de juiste smaakbalans.

De wijngaarden van Champagne Salon, foto: Lars Daniëls


In het kader van klimaatverandering vinden er ook experimenten plaats met het gebruik van andere druivenrassen dan de 7 huidige toegestane rassen binnen de AOC Champagne. Denk je dat er in de (nabije) toekomst andere druivenrassen binnen de AOC zullen worden toegelaten?

Als je hier doelt op de trials met nieuwe hybriden, weet ik het nog niet zo. Niet omdat nieuwe hybriden, met een heel klein maar effectief aandeel niet Vitis vinifera [1] in hun DNA, niet geschikt kunnen zijn voor mousserende wijnen van hoog niveau; waarschijnlijk juist meer dan voor stille droge witte wijnen en rode wijnen, denk ik. Maar omdat het traject lang duurt (20+ jaar) en het INAO niet gemakkelijk is ten opzichte van nieuwe druivenrassen, zeker niet ten opzichte van hybriden vermoed ik. Bovendien worden ze tot dusver vrijwel nergens echt goed geaccepteerd door consumenten en vermoedelijk helemaal matig als het om zo’n traditionele wijn als champagne gaat. En met alle respect voor de officiële uitingen over deze nieuwe hybriden, dat ze ook met oog op klimaatverandering van belang zouden zijn, gaat het eigenlijk vooral om milieukundige argumenten, om duurzaamheid. Het terugdringen van de hoeveelheden bestrijdingsmiddelen, met name tegen schimmelziekten, speelt een grote rol. Het is duidelijk dat in gebieden als Champagne in het verleden maar deels nu nog, ongezond veel is gespoten. Met risico’s voor de volksgezondheid.


Een ingewikkeld onderwerp is de complexiteit van wijn, in dit geval van champagne. Kan je kort aangeven welke factoren hierin onder andere bepalend zijn?

Heb je even? Druif, terroir, gisting, opvoeding en rijping. Alles moet kloppen, van druif tot en met het moment van wijn drinken. Want dan ervaar je complexiteit. Champagne heeft dat hele proces geoptimaliseerd, zeker ook het deel dat aangeeft hoe je optimaal van champagne kunt genieten, inclusief fantastisch glaswerk.


Wanneer (en waarbij) drink je zelf het liefst een mooi glas champagne en heb je zelf voorkeur voor een bepaalde stijl?

Op zondagmiddag, om een uur of vier-vijf, met wat kleins erbij. Dat kan een simpele kaasstengel zijn, maar ook blini’s met gerookte zalm. De champagne en oesters, met wijlen René van Heusden (wijnschrijver en redacteur Perswijn, red) in Terminus Nord in Parijs, voordat we weer in de Thalys naar huis stapten, zullen me ook altijd bijblijven. Maar het allerlekkerste glas is eigenlijk altijd dat als aperitief voor een heel fijne en lange lunch met vrienden in een goed restaurant. ’s Ochtends proef je gewoon beter, dan komt de verfijning en complexiteit prachtig door. Ik houd van allerlei stijlen, maar als ik per se moeten kiezen, dan een champagne uit de Côte des Blancs, zuinig gedoseerd (extra brut), van een topproducent. Dat mag zeker een millésimé zijn, maar een topcuvée zonder jaargang vind ik ook geweldig, want reservewijn geeft veel complexiteit.

In de crayères bij Veuve Clicquot, foto: Lars Daniëls


Als groot champagneliefhebber heb je ongetwijfeld een aantal goede tips voor ons?

Drink vaker champagne, geef meer dan € 30,- uit per fles en geniet heel bewust. Kies het juiste moment, met het juiste gezelschap dat goede champagne kan waarderen en zorg voor goed glaswerk. Champagne is en blijft een van de meest bijzondere wijnen ter wereld en hij verdient de juiste aandacht.




[1] Vitis vinifera is de klassieke Euraziatische druivensoort, die al eeuwen goede wijn geeft. Vandaar Vitis (druif) vinifera (wijnmakend). Andere druivensoorten, uit Amerika bijvoorbeeld, geven minder hoogwaardige wijn, maar zijn beter resistent tegen bepaalde schimmelziekten (Lars Daniëls MV)

103 keer bekeken

Gerelateerde posts

Alles weergeven